W skrócie
Malina właściwa to krzew z rodziny różowatych, którego owoce je się na surowo, mrożone i w przetworach, a liście suszy na herbatę. Najlepiej udokumentowane jest tradycyjne stosowanie liści maliny przy łagodnej biegunce, bolesnych miesiączkach i stanach zapalnych jamy ustnej, uznane przez Europejską Agencję Leków [1].
- Nazwa łacińska
- Rubus idaeus L.
- Po angielsku
- raspberry
- Inne nazwy
- malina właściwa, malina czerwona, liść maliny
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 52 kcal w 100 g
- W ciąży
- Ostrożnie
- Dla psa
- W umiarkowanych ilościach
Wartości odżywcze maliny
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 52 kcal | — |
| Białko | 1,2 g | — |
| Tłuszcz | 0,65 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,02 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 5,4 g | — |
| w tym cukry | 4,4 g | — |
| Błonnik | 6,5 g | — |
| Woda | 85,8 g | — |
| Wapń | 25 mg | 3% |
| Żelazo | 0,69 mg | 5% |
| Magnez | 22 mg | 6% |
| Fosfor | 29 mg | 4% |
| Potas | 151 mg | 8% |
| Sód | 1 mg | — |
| Cynk | 0,42 mg | 4% |
| Miedź | 0,09 mg | 9% |
| Mangan | 0,67 mg | 34% |
| Selen | 0,2 µg | 0% |
| Witamina C | 26,2 mg | 33% |
| Tiamina (B1) | 0,03 mg | 3% |
| Ryboflawina (B2) | 0,04 mg | 3% |
| Niacyna (B3) | 0,6 mg | 4% |
| Witamina B6 | 0,06 mg | 4% |
| Kwas foliowy | 21 µg | 10% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 2 µg | 0% |
| Witamina E | 0,87 mg | 7% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 7,8 µg | 10% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09302, domena publiczna.
Na co pomaga malina? Działanie i badania
EMA uznaje liście maliny za tradycyjny lek roślinny przy łagodnych skurczach miesiączkowych, łagodnych stanach zapalnych jamy ustnej i gardła oraz łagodnej biegunce — na podstawie długiej tradycji stosowania, bez badań klinicznych [1]. Owoce maliny są niskokaloryczne, zawierają błonnik, witaminę C i polifenole, ale ich działanie lecznicze nie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. Popularne przekonanie, że sok malinowy lub herbata z owoców „zbija gorączkę”, nie ma oparcia w badaniach.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Liść maliny łagodzi łagodną biegunkę | Ograniczone | [1][2] |
| Liść maliny łagodzi skurcze miesiączkowe | Ograniczone | [1] |
| Liść maliny ułatwia poród | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Owoce świeże | najwięcej witaminy C; nietrwałe |
| Owoce mrożone | zachowują większość składników; do koktajli, deserów i wypieków |
| Owoce suszone (liofilizowane) | do musli i deserów; skoncentrowany cukier |
| Sok i syrop malinowy | tradycyjny dodatek do herbaty; syropy zawierają dużo cukru |
| Liść maliny (herbata) | przy łagodnej biegunce dorośli stosowali w monografii 1,5–8 g na 150 ml wrzątku trzy razy dziennie [2] |
Ile maliny dziennie i kiedy
Owoców maliny nie trzeba dawkować — porcja to zwykle szklanka (ok. 125 g). Herbatę z liści maliny EMA przewiduje tylko dla dorosłych, a jeśli biegunka trwa dłużej niż 3 dni, a skurcze lub stan zapalny dłużej niż tydzień, trzeba skonsultować się z lekarzem [1][2].
Malina w kuchni
Maliny je się na surowo, z jogurtem, w deserach, ciastach, koktajlach, dżemach i sosach do mięs. Mrożone dobrze sprawdzają się w wypiekach i koktajlach. Syrop malinowy to tradycyjny dodatek do herbaty, ale zawiera dużo cukru.
Malina w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Ostrożnie | Owoce bez ograniczeń; herbaty z liści maliny EMA nie zaleca w ciąży z powodu braku danych o bezpieczeństwie [2]. |
| Karmienie piersią | Ostrożnie | Herbaty z liści nie zaleca się z powodu braku danych [2]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Owoce bez ograniczeń; herbaty z liści nie stosuj u osób poniżej 18 lat [2]. |
Malina a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Świeże owoce zawierają mało cukru i dużo błonnika; unikaj syropów i dżemów słodzonych. |
| Odchudzanie | Bezpieczne | Owoce są niskokaloryczne; tzw. ketony malinowe w suplementach to inna sprawa niż jedzenie owoców. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Herbaty z liści maliny nie stosuj w ciąży i podczas karmienia piersią ani u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, bo jej bezpieczeństwa w tych grupach nie potwierdzono [2]. Jedynym przeciwwskazaniem w monografii jest uczulenie [2]. Owoce mogą wywołać alergię, zwłaszcza u osób uczulonych na inne różowate.
Malina dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | W umiarkowanych ilościach | Owoce nie są uważane za toksyczne; podawaj kilka sztuk jako przysmak. |
| Kot | Brak danych | Brak danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Malina to krzew wieloletni o dwuletnich pędach, rosnący dziko w Polsce na zrębach i skrajach lasów. Odmiany letnie owocują na zeszłorocznych pędach, a jesienne (powtarzające) — na pędach tegorocznych, aż do przymrozków. Lubi słoneczne stanowisko i próchniczną, lekko kwaśną glebę.
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Maliny czerwone | najpopularniejsze; np. odmiany Polka i Polana (powtarzające) |
| Maliny żółte | odmiany o niebarwionych owocach, łagodniejsze w smaku |
| Malina czarna | Rubus occidentalis — osobny gatunek północnoamerykański |
| Malina moroszka | Rubus chamaemorus — gatunek północny o pomarańczowych owocach |
Przechowywanie maliny
Świeże maliny są bardzo nietrwałe — trzymaj je w lodówce, niemyte, w płytkim pojemniku, i zjedz w ciągu 1–2 dni. Do zamrożenia rozłóż je na tacy, a po zamrożeniu przesyp do woreczka, żeby się nie zlepiły. Liście suszy się w cieniu i przechowuje w szczelnym opakowaniu.
Jak wybierać
Wybieraj owoce suche, jędrne, o intensywnym kolorze, bez pleśni na spodzie opakowania. Maliny nie dojrzewają po zerwaniu, więc twarde, jasne owoce nie staną się słodsze.
FAQ
Malina po angielsku?
Czy mrożone maliny mają takie same właściwości jak świeże?
Czy herbata z liści maliny pomaga przy porodzie?
Czym są maliny żółte i białe?
Źródła
- European Medicines Agency — Rubi idaei folium (raspberry leaf) — monografia
- European Medicines Agency — Community herbal monograph on Rubus idaeus L., folium — monografia
