W skrócie
Jadeit afrykański, czyli jadeit transwalski, to handlowa nazwa zielonego granatu z grupy grossularów (hydrogrossular), a nie prawdziwy jadeit [1][2]. Pochodzi z RPA i jest popularnym zamiennikiem jadeitu w biżuterii i rzeźbie [1][2].
- Po angielsku
- African jade (Transvaal jade)
- Inne nazwy
- jadeit transwalski, jadeit południowoafrykański, Transvaal jade, hydrogrossular
- Kategoria
- Minerały i kamienie
Właściwości chemiczne i fizyczne jadeitu afrykańskiego
Jadeit afrykański (transwalski) to handlowa nazwa zwięzłej, zielonej odmiany grossularu — granatu wapniowo-glinowego, często z domieszką zoisytu; nie jest prawdziwym jadeitem.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór chemiczny | Ca3Al2(SiO4)3 |
| Gromada | krzemiany (granaty) |
| Twardość w skali Mohsa | 7–7,5 |
| Gęstość | 3,55–3,73 g/cm³ |
| Układ krystalograficzny | regularny |
| Barwa | zielona |
| Połysk | szklisty |
| Łupliwość | brak |
Dane: Gemdat — Transvaal Jade. Wartości typowe dla minerału; poszczególne okazy mogą się różnić.
Na co pomaga jadeit afrykański? Działanie i badania
Działanie lecznicze kamieni, w tym jadeitu afrykańskiego, nie ma potwierdzenia naukowego. Opisywane w poradnikach efekty wynikają z tradycji i wiary, a nie z badań. Kamień ma wartość głównie ozdobną i kolekcjonerską.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wpływ na zdrowie, nastrój lub energię | Niepotwierdzone | [1][2] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Jadeit afrykański to odmiana granatu grossularowego (hydrogrossular) o wzorze Ca3Al2(SiO4)3-x(OH)4x [2]. W badanej przez GIA próbce zielonego materiału oznaczono 80,83% molowych grossularu, 10,50% uwarowitu i 7,11% andradytu, a intensywną zieleń wiązano z wysoką zawartością chromu (3,50% wag. Cr2O3) [1]. Pochodzi z RPA; GIA podaje Transwal jako lokalizację typową i wiąże go z kompleksem Bushveld [1]. Występuje w odcieniach zieleni, szarozielonym, niebieskawym i różowym; materiał jest nieprzezroczysty lub półprzezroczysty [2].
Przechowywanie jadeitu afrykańskiego
Twardość wynosi 6,5–7,5 w skali Mohsa [2], więc kamień jest dość odporny, ale może się rysować o twardsze minerały. Gem Society wskazuje u tego materiału pewną wrażliwość na ciepło [2], dlatego unikaj gwałtownych zmian temperatury.
Jak wybierać
Prawdziwy jadeit i nefryt są odrębnymi minerałami, więc „jadeit afrykański” w sprzedaży oznacza zamiennik [1]. W opisanej przez GIA próbce współczynnik załamania wynosił 1,731, a materiał był obojętny w świetle UV, co może pomagać w rozpoznaniu, ale to wynik jednej próbki [1]. Gęstość hydrograssularu wynosi ok. 3,40–3,70 g/cm3 [2]. Pewne rozpoznanie wymaga badania gemmologicznego.
Znaczenie i symbolika
W tradycji ezoterycznej zielone kamienie, w tym jadeity, kojarzy się ze szczęściem, spokojem i dobrobytem. To przekonania kulturowe, nie fakty.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Źródła
- GIA — Green Grossular Garnet (Transvaal Jade), Gems & Gemology, Spring 2023 — omówienie
- Gem Society — Hydrogrossular Garnet — baza danych
