W skrócie
Żywica sosnowa to lepka wydzielina drzew iglastych (sosny i świerku) [1]. Po destylacji terpentyny pozostaje z niej kalafonia, składnik klejów, plastrów i kosmetyków [1][2]. Najlepiej udokumentowanym wpływem na zdrowie jest uczulanie skóry, a nie działanie lecznicze.
- Po angielsku
- pine resin
- Inne nazwy
- smoła sosnowa, żywica, kalafonia (po przetworzeniu)
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Najlepiej zbadane działanie
- Wywołuje alergiczne kontaktowe zapalenie skóry u osób uczulonych Silne
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga żywica sosnowa? Działanie i badania
Najlepiej opisane działanie kalafonii (rosin, colophony), czyli przetworzonej żywicy, to alergiczne kontaktowe zapalenie skóry: objawy pojawiają się zwykle po 1–3 dniach od kontaktu jako zaczerwienienie, stan zapalny i świąd, a skóra może pokryć się pęcherzami [1]. Kalafonia występuje w wielu produktach, a kontakt poza miejscem pracy bywa równie ważny jak zawodowy [1][2]. W badaniu szwedzkim ok. 5% pacjentów z zapaleniem skóry reagowało na kalafonię w testach płatkowych [4]. Potwierdzonego działania leczniczego żywicy sosnowej nie wskazano w użytych źródłach.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wywołuje alergiczne kontaktowe zapalenie skóry u osób uczulonych | Silne | [1][2][4] |
| Działanie lecznicze (rany, kaszel) | Niepotwierdzone | [1][2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Żywica surowa | lepka wydzielina drzew iglastych, np. sosny i świerku [1] |
| Kalafonia | pozostałość po destylacji terpentyny z żywic drzew iglastych [2] |
| Terpentyna (olejek terpentynowy) | lotna frakcja, z której powstaje kalafonia [2] |
Żywica sosnowa w kuchni
Żywica sosnowa nie jest typową przyprawą. Kalafonia występuje w gumie do żucia [1][2], a w Grecji do moszczu winogronowego dodaje się żywicę sosny alepskiej, co daje wino z tradycyjnym oznaczeniem retsina [3].
Żywica sosnowa na skórę i włosy
Kalafonia występuje w tuszach do rzęs, szminkach, cieniach, korektorach, lakierach do paznokci, przezroczystych mydłach i niektórych kremach z filtrem [1]. Stosuje się ją też w woskach do depilacji i mydłach [2]. Osoby uczulone powinny sprawdzać skład; kalafonia bywa też nazywana colophonium [1].
Żywica sosnowa w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Dzieci | Ostrożnie | Osoby uczulone na kalafonię powinny unikać plastrów i kosmetyków z nią [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Nie ma sposobu odczulania na kalafonię; jedyne długoterminowe postępowanie to unikanie kontaktu, czyli sprawdzanie składu produktów i stosowanie rękawic, gdy kontaktu nie da się uniknąć [1]. Alergię rozpoznaje klinicysta testami płatkowymi [1]. Kalafonia jest w plastrach, taśmach, farbach, papierze, a także w drewnie i choinkach z drzew iglastych, więc kontakt zdarza się także poza pracą [1][2].
Żywica sosnowa dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Surowa żywica jest naturalną wydzieliną drzew iglastych [1]. Kalafonię otrzymuje się głównie jako pozostałość po destylacji terpentyny, coraz częściej z żywic wyciąganych z korzeni lub jako produkt uboczny warzenia celulozy siarczanowej [2]. Skład zależy od pochodzenia drewna; głównymi składnikami są kwasy żywiczne, m.in. abietynowy i pimarowy [2].
FAQ
Źródła
- DermNet — Rosin allergy — omówienie
- Altmeyers Encyclopedia — Rosin — encyklopedia
- Onomasia kata paradosi (appellation traditionnelle) — Retsina, GOV.UK Protected food drink names — baza danych
- Färm G. Contact allergy to colophony. Clinical and experimental studies with emphasis on clinical relevance. Karolinska Institutet 1997 (rozprawa doktorska) — rozprawa doktorska
