W skrócie
Cytryn to żółta do pomarańczowo-czerwonej odmiana kwarcu o wzorze SiO₂ i twardości 7 w skali Mohsa [1]. Barwę zawdzięcza jonom żelaza, a większość kamieni na rynku powstaje przez wypalanie ametystu lub kwarcu dymnego [1][2]. Leczniczego działania cytrynu nie potwierdzono naukowo.
- Po angielsku
- citrine
- Inne nazwy
- kwarc cytrynowy, kamień kupców
- Kategoria
- Minerały i kamienie
Właściwości chemiczne i fizyczne cytrynu
Cytryn to żółta do pomarańczowej odmiana kwarcu, czyli krystalicznego ditlenku krzemu (SiO2). Dane w tabeli dotyczą kwarcu jako minerału macierzystego.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór chemiczny | SiO2 |
| Gromada | tlenki (krzemionka) |
| Twardość w skali Mohsa | 7 |
| Gęstość | 2,6–2,65 g/cm³ |
| Układ krystalograficzny | trygonalny |
| Barwa | żółta (odmiana cytryn); kwarc ogólnie bezbarwny, fioletowy, brązowy, szary |
| Połysk | szklisty |
| Rysa | biała |
| Łupliwość | niewyraźna |
Dane: webmineral — Quartz Mineral Data. Wartości typowe dla minerału; poszczególne okazy mogą się różnić.
Na co pomaga cytryn? Działanie i badania
Lecznicze działanie cytrynu nie ma potwierdzenia naukowego; nie istnieją wiarygodne badania kliniczne, które by je wykazały. Kamień jest ceniony jako ozdobny, a opisy właściwości energetycznych należą do tradycji i wierzeń.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wpływ na zdrowie lub samopoczucie | Niepotwierdzone | [1] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Cytryn to krystaliczny dwutlenek krzemu (SiO₂), żółta do czerwonopomarańczowej odmiana kwarcu, o twardości 7 i bez łupliwości [1]. Barwa pochodzi od żelaza trójwartościowego [1]. Prawie wszystkie naturalne cytryny pochodzą z Brazylii, a inne złoża znajdują się m.in. w Boliwii, na Madagaskarze, w Namibii i Zambii [1][2].
Przechowywanie cytrynu
Cytryn wypalany może blednąć pod wpływem ciepła, więc nie czyść go parą ani nie gotuj [1]. Myj ciepłą wodą z łagodnym detergentem miękką szczoteczką lub w myjce ultradźwiękowej; kamienie o niskiej czystości tylko ręcznie [1]. Trzymaj z dala od silnego światła i źródeł ciepła.
Jak wybierać
Większość cytrynu na rynku to wypalony ametyst lub kwarc dymny; ta obróbka jest stabilna i w handlu w pełni akceptowana [1]. Naturalne kamienie są zwykle bladożółte, często z dymnym odcieniem [1]. Cytryn mylony jest z topazem i sprzedawany jako „topaz brazylijski”; topaz jest twardszy (8) [1][2]. Pewną diagnozę postawi pracownia gemmologiczna.
Znaczenie i symbolika
W tradycji cytryn kojarzono z dostatkiem, stąd nazwy „kamień kupców” i „kamień pieniędzy” [2]. Jest to wierzenie, nie fakt. Nazwa wywodzi się od łacińskiego citrus i francuskiego citrin, „cytryna” [2]. Cytryn bywa podawany jako alternatywa dla topazu, tradycyjnego kamienia urodzeniowego listopada [2].
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Źródła
- Gem Society — Citrine Jewelry and Gemstone Information — omówienie
- Wikipedia — Citrine — omówienie
