W skrócie
Ergotioneina (L-ergotioneina) to związek siarkowy o właściwościach antyoksydacyjnych, który organizm pobiera z diety; naturalnie występuje w grzybach, niektórych odmianach fasoli, podrobach i zbożach [1][2]. EFSA uznała jej syntetyczną postać za bezpieczną w dawkach do 30 mg na dobę dla dorosłych, ale korzyści zdrowotne u ludzi nie są potwierdzone [1][2].
- Po angielsku
- ergothioneine
- Inne nazwy
- L-ergotioneina, ergotioneina z grzybów
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- W ciąży
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne ergotioneiny
Ergotioneina (L-ergotioneina) to pochodna aminokwasu histydyny — betaina 2-merkaptohistydyny zawierająca siarkę w pierścieniu imidazolowym (forma tionowa).
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C9H15N3O2S |
| Masa molowa | 229,3 g/mol |
| Numer CAS | 497-30-3 |
| Postać | białe ciało stałe |
| Temperatura topnienia | 275–277 °C (rozkład) |
| Rozpuszczalność w wodzie | rozpuszczalna |
Dane: ChemicalBook — L-(+)-Ergothioneine (CAS 497-30-3). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga ergotioneina? Działanie i badania
Ergotioneina działa jako antyoksydant i po wchłonięciu przez transporter OCTN1 gromadzi się w tkankach narażonych na stres oksydacyjny [2]. Stężenie we krwi spada po 60. roku życia i jest niższe przy łagodnych zaburzeniach poznawczych, ale to obserwacje, a nie dowód, że suplementacja chroni mózg [2]. Nie ma zatwierdzonych wskazań zdrowotnych, a wnioski o korzyściach pochodzą głównie z badań wstępnych.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie antyoksydacyjne (mechanizm, badania wstępne) | Ograniczone | [2] |
| Ochrona funkcji poznawczych | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Grzyby | główne źródło z diety; gotowanie obniża zawartość [2] |
| Fasola, podroby, zboża | mniejsze źródła [1] |
| Suplement | syntetyczna L-ergotioneina, oceniona przez EFSA [1] |
Ile ergotioneiny dziennie i kiedy
EFSA oceniła jako bezpieczne do 30 mg na dobę dla dorosłych i 20 mg na dobę dla dzieci powyżej 3. roku życia w suplementach, a w żywności wzbogaconej do 5 mg na porcję [1]. Ocena wykluczyła kobiety w ciąży i karmiące [1]. Wartości te to granice bezpieczeństwa, nie zalecenia spożycia.
Ergotioneina w kuchni
W kuchni źródłem ergotioneiny są grzyby, a gotowanie obniża jej zawartość w grzybach [2].
Ergotioneina w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Grupa wyłączona z oceny bezpieczeństwa EFSA [1]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Grupa wyłączona z oceny bezpieczeństwa EFSA [1]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | EFSA oceniła do 20 mg na dobę od 3. roku życia w wyrobach objętych oceną [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W ocenie EFSA, opartej na badaniach toksyczności na szczurach z dużym marginesem bezpieczeństwa, syntetyczna ergotioneina jest bezpieczna w zamierzonych warunkach stosowania [1]. Ocena nie obejmowała kobiet w ciąży i karmiących [1].
FAQ
Źródła
- EFSA NDA Panel — Safety of synthetic L-ergothioneine (Ergoneine) as a novel food. EFSA Journal 2016 — opinia naukowa
- NutraIngredients — Novel fungi antioxidant L-ergothioneine is safe: EFSA (2016) — omówienie
