W skrócie
Dzika róża (róża psia, Rosa canina) to krzew, którego czerwone owoce — owocniki zwane potocznie owocami — są bogatym źródłem witaminy C i polifenoli [4]. Najlepiej zbadany jest proszek z owoców przy chorobie zwyrodnieniowej stawów: w metaanalizie 3 badań zmniejszał ból, choć wszystkie badania finansował jeden producent [1][2].
- Nazwa łacińska
- Rosa canina L.
- Po angielsku
- rose hip, dog rose
- Inne nazwy
- róża psia, owoce dzikiej róży
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Kalorie
- 162 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Zmniejsza ból w chorobie zwyrodnieniowej stawów (proszek z owoców) Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze dzikiej róży
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 162 kcal | — |
| Białko | 1,6 g | — |
| Tłuszcz | 0,34 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 14,1 g | — |
| w tym cukry | 2,6 g | — |
| Błonnik | 24,1 g | — |
| Woda | 58,7 g | — |
| Wapń | 169 mg | 21% |
| Żelazo | 1,1 mg | 8% |
| Magnez | 69 mg | 18% |
| Fosfor | 61 mg | 9% |
| Potas | 429 mg | 21% |
| Sód | 4 mg | — |
| Cynk | 0,25 mg | 2% |
| Miedź | 0,11 mg | 11% |
| Mangan | 1 mg | 51% |
| Witamina C | 426 mg | 532% |
| Tiamina (B1) | 0,02 mg | 1% |
| Ryboflawina (B2) | 0,17 mg | 12% |
| Niacyna (B3) | 1,3 mg | 8% |
| Witamina B6 | 0,08 mg | 5% |
| Kwas foliowy | 3 µg | 2% |
| Witamina A | 217 µg | 27% |
| Witamina E | 5,8 mg | 49% |
| Witamina K | 25,9 µg | 35% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 35203, domena publiczna.
Na co pomaga dzika róża? Działanie i badania
Najlepiej zbadane działanie dzikiej róży to łagodzenie bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawów: w metaanalizie 3 badań z udziałem 287 osób proszek z owoców przez około 3 miesiące zmniejszał ból bardziej niż placebo [1][2]. Wszystkie badania sponsorowała ta sama firma, a autorzy przeglądów podkreślają, że kliniczne znaczenie efektu trzeba jeszcze potwierdzić [2][3]. Działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne wykazano głównie w badaniach laboratoryjnych [3][4].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zmniejsza ból w chorobie zwyrodnieniowej stawów (proszek z owoców) | Umiarkowane | [1][2][3] |
| Działa przeciwzapalnie i przeciwutleniająco | Ograniczone | [3][4] |
| Wspiera odchudzanie | Ograniczone | [3][4] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Suszone owoce (herbata) | napar lub odwar; część składników wrażliwych na temperaturę ulega rozkładowi [4] |
| Proszek z owoców | stosowany w badaniach nad chorobą zwyrodnieniową stawów [1] |
| Owoce świeże lub mrożone | do konfitur, syropów i soków; długie gotowanie obniża zawartość aktywnych składników [4] |
| Olej z nasion | stosowany w kosmetyce [3] |
| Płatki kwiatów | do konfitur i naparów |
Ile dzikiej róży dziennie i kiedy
Dziką różę do picia przygotowuje się jako napar z suszonych owoców, zalewając je gorącą, ale nie wrzącą wodą, bo witamina C i inne składniki rozkładają się w wysokiej temperaturze [4]. Proszek z owoców można dodawać do jogurtu, koktajli lub owsianki. W badaniach nad stawami proszek przyjmowano codziennie przez około 3 miesiące [2].
Dzika róża w kuchni
Z owoców dzikiej róży robi się konfitury, marmolady, syropy, nalewki i herbaty, a z płatków — konfiturę do pączków. Owoce zbiera się po pierwszych przymrozkach lub mrozi przed przetworzeniem, co zmiękcza miąższ. Przed przetworzeniem usuwa się włoski i nasiona, które podrażniają przewód pokarmowy. Dziką różę bez cukru przygotujesz jako napar lub mus słodzony owocami.
Dzika róża na skórę i włosy
W kosmetyce wykorzystuje się głównie olej z nasion dzikiej róży, stosowany w pielęgnacji skóry suchej i z bliznami; autorzy przeglądu wskazują jednak, że najlepsze preparaty do stosowania na skórę wymagają dalszych badań [3].
Dzika róża w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Owoce w ilościach spożywczych; suplementy po konsultacji z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak badań nad preparatami; herbata i przetwory w zwykłych ilościach. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Herbata, syrop i przetwory w ilościach spożywczych. |
Dzika róża a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Refluks i zgaga | Brak danych | Brak wiarygodnych danych; kwaśny smak u części osób nasila zgagę. |
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Odchudzanie | Brak danych | Tylko wstępne dane z badań laboratoryjnych i na zwierzętach [3][4]. |
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Przetwory z cukrem licz jak słodycze. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Owoce dzikiej róży w ilościach spożywczych są powszechnie jedzone, a przed przetworzeniem trzeba usunąć drażniące włoski z wnętrza owoców. Nie wiadomo, czy dzika róża wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi lub tabletkami antykoncepcyjnymi — nie ma na ten temat wiarygodnych badań. Przy stałym leczeniu suplementy z dziką różą skonsultuj z lekarzem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwzakrzepowe, antykoncepcja hormonalna | brak wiarygodnych badań; przy suplementach skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą |
Dzika róża dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Dzika róża rośnie w Polsce dziko na skrajach lasów, miedzach i w zaroślach. Jest odporna na mróz i suszę, dobrze rośnie w słońcu na niemal każdej glebie i nadaje się na żywopłoty.
Przechowywanie dzikiej róży
Świeże owoce dzikiej róży można zamrozić — mrożenie dobrze zachowuje składniki i ułatwia późniejsze przetwarzanie. Suszone owoce i proszek przechowuj w szczelnym, ciemnym pojemniku w chłodnym miejscu.
Znaczenie i symbolika
W tradycji europejskiej dzika róża symbolizuje prostotę, niewinność i przemijającą urodę, a jej kolce — ból towarzyszący miłości. To również motyw w heraldyce i poezji.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Co zawiera dzika róża?
Czy można mrozić dziką różę?
Dzika róża — co to?
Jak stosować dziką różę w proszku?
Dzika róża po angielsku?
Źródła
- Christensen R., Bartels E.M. i in. Does the hip powder of Rosa canina (rosehip) reduce pain in osteoarthritis patients? A meta-analysis of randomized controlled trials. Osteoarthritis and Cartilage 2008 — metaanaliza
- NutraIngredients — Rosehip reduces osteoarthritis pain, says meta-analysis (2008) — omówienie
- Chrubasik C. i in. A systematic review on the Rosa canina effect and efficacy profiles. Phytotherapy Research 2008 — przegląd systematyczny
- Winther K. i in. Bioactive ingredients of rose hips (Rosa canina L) with special reference to antioxidative and anti-inflammatory properties: in vitro studies. Botanics: Targets and Therapy 2016 — przegląd
