W skrócie
Nektarynka to gładka odmiana brzoskwini (ten sam gatunek, Prunus persica), pozbawiona meszku na skórce [1]. Jest źródłem witamin A i C [1].
- Nazwa łacińska
- Prunus persica var. nucipersica
- Po angielsku
- nectarine
- Inne nazwy
- brzoskwinia gładka, brzoskwinia ogolona
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 44 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Dostarczają witamin A i C Umiarkowane
- W ciąży
- Bezpieczne
- Dla psa
- Ostrożnie
Wartości odżywcze nektarynki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 44 kcal | — |
| Białko | 1,1 g | — |
| Tłuszcz | 0,32 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,03 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 8,9 g | — |
| w tym cukry | 7,9 g | — |
| Błonnik | 1,7 g | — |
| Woda | 87,6 g | — |
| Wapń | 6 mg | 1% |
| Żelazo | 0,28 mg | 2% |
| Magnez | 9 mg | 2% |
| Fosfor | 26 mg | 4% |
| Potas | 201 mg | 10% |
| Sód | 0 mg | — |
| Cynk | 0,17 mg | 2% |
| Miedź | 0,09 mg | 9% |
| Mangan | 0,05 mg | 3% |
| Selen | 0 µg | 0% |
| Witamina C | 5,4 mg | 7% |
| Tiamina (B1) | 0,03 mg | 3% |
| Ryboflawina (B2) | 0,03 mg | 2% |
| Niacyna (B3) | 1,1 mg | 7% |
| Witamina B6 | 0,03 mg | 2% |
| Kwas foliowy | 5 µg | 2% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 17 µg | 2% |
| Witamina E | 0,77 mg | 6% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 2,2 µg | 3% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09191, domena publiczna.
Na co pomaga nektarynka? Działanie i badania
Nektarynki dostarczają witamin A i C [1]. Dorosła kobieta potrzebuje 75 mg witaminy C dziennie, a mężczyzna 90 mg [3]. Nie ma badań wskazujących na szczególne działanie lecznicze nektarynek ponad ogólną rolę owoców w zbilansowanej diecie. Dokładne wartości energetyczne i odżywcze podaje tabela składu na tej stronie.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Dostarczają witamin A i C | Umiarkowane | [1][3] |
| Mają szczególne działanie lecznicze ponad inne owoce | Niepotwierdzone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Nektarynka w kuchni
Nektarynkę je się na surowo razem ze skórką, bo jest gładka. Nadaje się do sałatek, deserów, konfitur, dżemów i ciast, a także na grilla. Jest zbliżona do brzoskwini i można ją podstawiać w przepisach [1].
Nektarynka w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych; dokładnie umyta. |
| Karmienie piersią | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych. |
| Dzieci | Bezpieczne | Pokrojona, bez pestki. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Dojrzała, miękka nektarynka jest łatwa do zjedzenia. |
Nektarynka a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Owoc zawiera cukry; mieści się w diecie w rozsądnej porcji, najlepiej z białkiem lub tłuszczem. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Owoc o wysokiej zawartości wody; liczy się porcja, a nie pora dnia. |
| Dieta low FODMAP | Ostrożnie | Owoce pestkowe zawierają sorbitol; przy zespole jelita drażliwego sprawdź tolerancję i porcję. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Zwykle dobrze tolerowana. U osób uczulonych na brzoskwinie lub inne owoce pestkowe może wystąpić reakcja alergiczna, np. swędzenie w ustach. Pestka nie jest do jedzenia.
Nektarynka dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Ostrożnie | Miąższ w małej ilości zwykle jest tolerowany, ale pestki, liście i łodygi brzoskwini zawierają cyjanogenne glikozydy [2]. Usuń pestkę. |
| Kot | Ostrożnie | Jak u psa: pestka i części zielone są niebezpieczne [2]. |
| Koń | Ostrożnie | Brzoskwinia jest wg ASPCA toksyczna dla koni (liście, pestki) [2]; miąższ bez pestki w małych ilościach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Nektarynka to ten sam gatunek co brzoskwinia, Prunus persica, a gładka skórka wynika z recesywnego genu [1][4]. Drzewa są prawie nie do odróżnienia od brzoskwiń i uprawia się je w podobny sposób [1]. Nektarynka nie jest mieszańcem brzoskwini i śliwki, choć często się tak uważa [4]. Pestki nektarynek mogą dawać drzewa brzoskwini lub nektarynki, bo cecha jest recesywna [1].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Nektarynka płaska (handlowo „UFO”) | spłaszczona forma, odpowiednik płaskiej brzoskwini [4] |
| Odmiany żółto- i białomiąższowe | różnią się smakiem i kwasowością; w sklepach rozróżnia się je zwykle po nazwie odmiany lub opisie |
| Odmiany ozdobne | drzewa o drobnych niejadalnych owocach, uprawiane dla kwiatów [4] |
Przechowywanie nektarynki
Niedojrzałe nektarynki trzymaj w temperaturze pokojowej, a dojrzałe w lodówce, gdzie wytrzymają zwykle kilka dni. Myj tuż przed jedzeniem. Można je mrozić w plastrach lub przerabiać na przetwory.
Jak wybierać
Dojrzała nektarynka pachnie słodko i lekko ustępuje pod naciskiem przy szypułce. Unikaj owoców twardych jak kamień, pomarszczonych lub z brązowymi plamami. Owoce niedojrzałe można dojrzewać kilka dni w temperaturze pokojowej.
FAQ
Nektarynka a brzoskwinia — jaka różnica?
Nektarynka kcal — ile kalorii ma nektarynka?
Nektarynka indeks glikemiczny?
Nektarynka na noc?
Nektarynka po angielsku?
Źródła
- Encyclopaedia Britannica — Nectarine — omówienie
- ASPCA — Peach (Toxic and Non-toxic Plants) — baza danych
- NIH ODS — Vitamin C, Consumer fact sheet — baza danych
- Wikipedia — Nectarine (botanika, nazwa, odmiany) — omówienie
