W skrócie
Perz właściwy to wieloletnia trawa o długich kłączach, w ogrodach uważana za uciążliwy chwast [3]. Kłącze perzu jest surowcem zielarskim stosowanym tradycyjnie w celu zwiększenia ilości moczu jako wspomaganie przy drobnych dolegliwościach dróg moczowych; Europejska Agencja Leków opublikowała dla niego monografię unijną [1][2].
- Nazwa łacińska
- Elymus repens (L.) Gould
- Po angielsku
- couch grass
- Inne nazwy
- perz właściwy, Agropyron repens, Elytrigia repens, kłącze perzu
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga perz? Działanie i badania
Kłącze perzu (Agropyri repentis rhizoma) objęte jest unijną monografią ziołową w obszarze zaburzeń dróg moczowych i narządów płciowych [1]. Zgodnie z raportem oceny wskazanie ma charakter tradycyjny: zwiększenie ilości moczu i przepłukiwanie dróg moczowych jako wspomaganie przy drobnych dolegliwościach [2]. Raport nie znalazł dobrze kontrolowanych badań klinicznych potwierdzających skuteczność; dostępne dane to obserwacje bez grupy kontrolnej [2]. Perz nie leczy infekcji dróg moczowych: przy gorączce, bólu lub pieczeniu przy oddawaniu moczu, skurczach lub krwi w moczu skonsultuj się z lekarzem [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Tradycyjne stosowanie kłącza jako wspomaganie przy drobnych dolegliwościach dróg moczowych | Ograniczone | [1][2] |
| Skuteczność w badaniach klinicznych z grupą kontrolną | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kłącze suszone | rozdrobniony surowiec zielarski do naparu lub odwaru [2] |
| Płynny wyciąg i nalewka | preparaty apteczne, stosuj według ulotki [2] |
Ile perzu dziennie i kiedy
W opracowaniu oceny EMA dla herbaty ziołowej wymieniono 3–6 g rozdrobnionego surowca na 250 ml wrzącej wody, 2–4 razy dziennie [2]. Dla innych form obowiązują dawki z ulotki konkretnego preparatu. Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 7 dni przy herbacie lub 14 dni przy wyciągu, skonsultuj się z lekarzem [2].
Perz w kuchni
Kłącza perzu bywają wykorzystywane w kuchni naturalnej: po wysuszeniu i zmieleniu dodaje się je do mąki, a odwar pije jako napar ziołowy. Kłącza są słodkawe, o delikatnym smaku zbliżonym do zbożowego.
Perz w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Bezpieczeństwo nie zostało ustalone, stosowanie nie jest zalecane [2]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Bezpieczeństwo nie zostało ustalone, stosowanie nie jest zalecane [2]. |
| Dzieci | Ostrożnie | Herbata: nie stosować poniżej 12 lat; wyciągi i nalewka: bezpieczeństwo poniżej 18 lat nie zostało ustalone [2]. |
Perz a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Herbaty nie stosuje się, gdy zalecane jest ograniczenie płynów, np. przy ciężkiej chorobie serca lub nerek [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną, a dla herbaty także stany, w których zaleca się ograniczenie płynów, np. ciężka choroba serca lub nerek [2]. Ciąża i karmienie piersią: bezpieczeństwo nie zostało ustalone, więc stosowanie nie jest zalecane [2]. Przy gorączce, bólu lub pieczeniu przy oddawaniu moczu, skurczach lub krwi w moczu potrzebna jest konsultacja lekarska [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki (ogólnie) | w raporcie EMA interakcje są nieznane z powodu braku danych [2] |
Perz dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w przywołanych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w przywołanych źródłach. |
| Koń | Brak danych | Brak danych w przywołanych źródłach. |
| Królik | Brak danych | Brak danych w przywołanych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Perz właściwy to wieloletnia bylina do ok. 1 m wysokości z płaskimi zielonymi liśćmi i prostym kłosem; pod ziemią tworzy gęstą sieć jasnych kłączy [3]. Nawet małe fragmenty kłącza mogą odrosnąć jako nowe rośliny, a motyka pocięte kłącza tylko rozmnaża [3]. RHS zaleca wykopywanie widłami, dławienie przez przykrycie tekturą i grubą warstwą materii organicznej na kilka lat oraz gęstą murawę w trawniku; kłączy nie wrzuca się do przydomowego kompostownika [3].
Przechowywanie perzu
Suszone kłącze trzymaj w szczelnym, suchym i ciemnym miejscu, z dala od wilgoci.
Jak wybierać
Surowiec zielarski kupuj w aptece lub sklepie zielarskim, w oznakowanych opakowaniach. Nie zbieraj perzu przy drogach ani z pól, na których mogły być stosowane środki ochrony roślin.
FAQ
Perz po angielsku?
Jak wygląda perz?
Jak pozbyć się perzu z trawnika?
Źródła
- European Medicines Agency — Agropyri repentis rhizoma (herbal medicinal product) — monografia
- EMA — Assessment report on Agropyron repens (L.) P. Beauv., rhizoma, Revision 1 — raport oceny HMPC
- RHS — Couch grass — omówienie instytucjonalne
