W skrócie
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) to bylina z rodziny astrowatych, której ziele stosuje się jako napar i okład. Europejska Agencja Leków uznaje je za tradycyjny lek na brak apetytu, łagodne dolegliwości trawienne, bolesne skurcze miesiączkowe i drobne rany [1]. Zastosowania te opierają się na tradycji, nie na badaniach klinicznych [1].
- Nazwa łacińska
- Achillea millefolium L.
- Po angielsku
- yarrow
- Inne nazwy
- krwawnik pospolity, ziele krwawnika (Millefolii herba), tysiącznik, kotki
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Unikać
Na co pomaga krwawnik? Działanie i badania
Ziele krwawnika jest tradycyjnie stosowane przy przejściowym braku apetytu, łagodnych, skurczowych dolegliwościach trawiennych z wzdęciami, drobnych skurczach miesiączkowych oraz zewnętrznie na małe, powierzchowne rany [1]. Monografia EMA opiera się na długiej tradycji stosowania, a nie na badaniach klinicznych, dlatego siła dowodów jest ograniczona [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Pobudza apetyt | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi wzdęcia i skurcze żołądkowo-jelitowe | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi skurcze miesiączkowe | Ograniczone | [1] |
| Wspomaga gojenie drobnych ran | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar z ziela (dolegliwości trawienne) | 1,5–4 g na 150–250 ml wrzątku, 3–4 razy dziennie między posiłkami [1] |
| Napar przy skurczach miesiączkowych | 1–2 g na 250 ml wrzątku, 2–3 razy dziennie [1] |
| Okład na skórę | napar 3–4 g na 250 ml, nasączony opatrunek 2–3 razy dziennie [1] |
Ile krwawnika dziennie i kiedy
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat przy dolegliwościach trawiennych piją napar z 1,5–4 g ziela 3–4 razy dziennie między posiłkami [1]. Jeśli objawy trwają ponad 2 tygodnie (trawienie) lub ponad tydzień (skurcze miesiączkowe, rany), skonsultuj się z lekarzem [1]. Nie podawaj dzieciom poniżej 12 lat [1].
Krwawnik w kuchni
Młode liście krwawnika mają gorzkawy, korzenny smak i bywają dodawane w małych ilościach do sałatek i ziołowych likierów. Tradycyjnie używano go też do aromatyzowania piwa.
Krwawnik w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Bezpieczeństwo nie zostało ustalone, EMA nie zaleca stosowania [1]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Bezpieczeństwo nie zostało ustalone, EMA nie zaleca stosowania [1]. |
| Dzieci | Unikać | Nie zaleca się poniżej 12 lat [1]. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Dawki jak dla dorosłych [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Nie stosuj krwawnika przy uczuleniu na rośliny astrowate, takie jak rumianek, arnika czy nagietek [1]. Zgłaszano reakcje alergiczne skóry [1]. Monografia EMA nie zaleca stosowania w ciąży, w czasie karmienia piersią i u dzieci poniżej 12 lat [1].
Krwawnik dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Krwawnik jest toksyczny dla psów — może powodować wymioty, biegunkę i ślinienie [3]. |
| Kot | Unikać | Toksyczny dla kotów [3]. |
| Koń | Unikać | Toksyczny dla koni [3]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Krwawnik pospolity rośnie dziko na łąkach, przydrożach i miedzach w całej Polsce; ma pierzaste liście i białe lub różowawe koszyczki zebrane w baldachogrona. Surowiec leczniczy to ziele zbierane w czasie kwitnienia. W ogrodach uprawia się odmiany ozdobne o czerwonych, żółtych i różowych kwiatach oraz pokrewne gatunki, m.in. krwawnik kichawiec i krwawnik wiązówkowaty. Roślina jest wieloletnia, odporna na suszę i łatwo rozrasta się z rozłogów.
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Krwawnik kichawiec (Achillea ptarmica) | białe, pełne kwiaty, popularny na rabaty; nie jest surowcem leczniczym |
| Krwawnik wiązówkowaty (Achillea filipendulina) | wysoki, z żółtymi baldachogronami, roślina ozdobna |
| Ogrodowe odmiany krwawnika pospolitego | kwiaty czerwone, różowe, łososiowe; ozdobne |
Przechowywanie krwawnika
Suszone ziele krwawnika przechowuj w szczelnym pojemniku, w suchym i ciemnym miejscu. Zużyj w ciągu roku, bo traci olejek eteryczny.
Znaczenie i symbolika
Łacińska nazwa Achillea nawiązuje do mitu o Achillesie, który miał leczyć krwawnikiem rany żołnierzy. W tradycji ludowej krwawnik był ziołem ochronnym, wkładanym do wianków i używanym w wróżbach miłosnych. To przekonania kulturowe, nie właściwości potwierdzone naukowo.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Na co pomaga herbata z krwawnika?
Czy korzeń krwawnika ma właściwości lecznicze?
Czy krwawnik kichawiec ma te same właściwości?
Krwawnik po angielsku?
Źródła
- European Medicines Agency — European Union herbal monograph on Achillea millefolium L., herba (rev. 1) — monografia
- European Medicines Agency — Millefolii herba — monografia
- ASPCA — Yarrow — baza danych
