W skrócie
Kiełbasa swojska to tradycyjna kiełbasa z mielonego mięsa wieprzowego, doprawiona zwykle solą, pieprzem i czosnkiem, często wędzona [2]. Jest przetworem mięsnym, a przetwory mięsne WHO zalicza do czynników rakotwórczych dla ludzi (grupa 1), dlatego jedz ją z umiarem [1].
- Po angielsku
- traditional Polish sausage, country-style sausage
- Inne nazwy
- kiełbasa wiejska, kiełbasa domowa
- Kategoria
- Ryby i mięso
- Kalorie
- 326 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Spożycie przetworów mięsnych zwiększa ryzyko raka jelita grubego Silne
- W ciąży
- Ostrożnie
- Dla psa
- Unikać
Wartości odżywcze kiełbasy swojskiej
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 326 kcal | — |
| Białko | 14,1 g | — |
| Tłuszcz | 28,7 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 10,3 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 1,6 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 53,1 g | — |
| Wapń | 12 mg | 2% |
| Żelazo | 1,4 mg | 10% |
| Magnez | 14 mg | 4% |
| Fosfor | 136 mg | 19% |
| Potas | 237 mg | 12% |
| Sód | 876 mg | — |
| Cynk | 1,9 mg | 19% |
| Miedź | 0,09 mg | 9% |
| Mangan | 0,05 mg | 2% |
| Selen | 17,7 µg | 32% |
| Witamina C | 1 mg | 1% |
| Tiamina (B1) | 0,5 mg | 46% |
| Ryboflawina (B2) | 0,15 mg | 11% |
| Niacyna (B3) | 3,4 mg | 22% |
| Witamina B6 | 0,19 mg | 14% |
| Kwas foliowy | 2 µg | 1% |
| Witamina B12 | 0,98 µg | 39% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 07059, domena publiczna.
Na co pomaga kiełbasa swojska? Działanie i badania
Kiełbasa swojska nie ma udokumentowanych właściwości prozdrowotnych; to produkt mięsny, bogaty w białko i tłuszcz. Spożycie przetworów mięsnych powoduje raka jelita grubego, a ryzyko rośnie wraz z ilością [1]. Nie ustalono bezpiecznego poziomu spożycia [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Spożycie przetworów mięsnych zwiększa ryzyko raka jelita grubego | Silne | [1] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi.
Kiełbasa swojska w kuchni
Kiełbasę swojską jada się na zimno i ciepło: z grilla, z patelni, w bigosie, żurku, barszczu i grochówce. Tradycyjnie podawano ją na święta, uroczystości rodzinne i na co dzień jako dodatek do barszczu [2].
Kiełbasa swojska w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Ostrożnie | Jedz tylko dokładnie obgotowaną lub podsmażoną; surowych i półsurowych wędlin unikaj. |
| Dzieci | Ostrożnie | Przetwory mięsne zawierają dużo soli; podawaj okazjonalnie [1]. |
Kiełbasa swojska a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Duża zawartość soli i białka; ustal z lekarzem lub dietetykiem. |
| Odchudzanie | Ostrożnie | Produkt kaloryczny i tłusty. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby z nadciśnieniem, chorobami nerek i serca powinny ograniczać przetwory mięsne ze względu na sól i tłuszcz, a WHO wiąże ich spożycie z rakiem jelita grubego [1]. Kobiety w ciąży powinny jeść kiełbasę tylko dokładnie obgotowaną lub podsmażoną.
Kiełbasa swojska dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Kiełbasa zawiera zwykle czosnek i dużo soli; czosnek może uszkadzać krwinki, a nadmiar soli powoduje zatrucie [3]. |
| Kot | Unikać | Czosnek i sól są szkodliwe, koty są bardziej wrażliwe na czosnek [3]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie kiełbasy swojskiej
Surową kiełbasę trzymaj w lodówce i zużyj w ciągu kilku dni; wędzoną przechowuj w chłodnym miejscu lub w lodówce, owiniętą w papier lub lniane płótno. Surową można zamrozić.
Jak wybierać
Tradycyjna kiełbasa swojska powstaje z mięsa wieprzowego, soli, pieprzu i czosnku, bez zbędnych dodatków [2]. Dobra kiełbasa ma czystą, suchą osłonkę, zwartą, kruchą konsystencję, ciemnoróżowe mięso i biały lub kremowy tłuszcz [2]. Przy zakupie czytaj skład i unikaj długiej listy dodatków.
FAQ
Kiełbasa swojska po angielsku?
Z czego robi się kiełbasę swojską?
Czy kiełbasa swojska jest zdrowa?
Czy kiełbasę swojską można jeść na surowo?
Źródła
- WHO — Cancer: carcinogenicity of the consumption of red meat and processed meat — omówienie
- Ministerstwo Rolnictwa (gov.pl) — Kiełbasa swojska biłgorajska (Lista produktów tradycyjnych) — baza danych
- ASPCA — People foods to avoid feeding your pets — baza danych
